21/1/2018 Forum | Chat | Ημερολόγιο | in mail | E-cards
Ειδήσεις
Αλλες Πηγές
Ελληνικό Διαδίκτυο
Αρθρο της Εβδομάδας 21/4/2007 10:42
Στειρότητα: Όταν το όνειρο γίνεται εφιάλτης
Στέλλα Μοσχονά, ιατρός

Όλο και περισσότερα νέα ζευγάρια σήμερα αντιμετωπίζουν πρόβλημα τεκνοποίησης με οδυνηρές επιπτώσεις στην καθημερινή τους ζωή και την ψυχολογία τους. Η αλήθεια είναι ότι οι απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής δεν ευνοούν την απόφαση για απόκτηση παιδιών και όταν επιτέλους τα εμπόδια υπερπηδηθούν και οι συνθήκες είναι οι κατάλληλες ο πελαργός δε λέει να κάνει την επίσκεψη του. Ποιός φταίει; Πότε πρέπει να παρέμβει ο ιατρός; Υπάρχει λύση;

Το πρόβλημα της στειρότητας

Λέμε ότι ένα ζευγάρι αντιμετωπίζει πρόβλημα στειρότητας όταν δεν επιτυγχάνεται εγκυμοσύνη μέσα σε ένα διάστημα ενός έτους κατά το οποίο έχουν ενεργό σεξουαλική ζωή χωρίς να παίρνουν καμιά προφύλαξη.

Σημειώνουμε εδώ ότι το 60% των ζευγαριών 'συλλαμβάνουν' μέσα σε διάστημα έξι μηνών και το 25% σε διάστημα έξι μηνών ως ενός έτους. Το υπόλοιπο 15% χρειάζεται περισσότερο χρόνο και είναι πολύ πιθανό να κρύβει κάποιο πρόβλημα γονιμότητας.

Ποιός φταίει;

Μέχρι ακόμα και σήμερα πολλοί εσφαλμένα πιστεύουν ότι η γυναίκα είναι η αιτία του 'κακού'. Η αλήθεια είναι ότι στατιστικά η ευθύνη είναι μοιρασμένη, αφού στο ένα τρίτο των περιπτώσεων κρύβεται κάποια οργανική ή λειτουργική διαταραχή στη γυναίκα, σε ένα άλλο τρίτο το πρόβλημα εντοπίζεται στον άνδρα και στο τελευταίο τρίτο των περιπτώσεων ευθύνονται από κοινού ο άνδρας και η γυναίκα ή η αιτία είναι ιδιοπαθής, δηλαδή άγνωστη.

Ποιές είναι οι συνηθέστερες αιτίες υπογονιμότητας και στείρωσης στη γυναίκα;

  • Φλεγμονώδης νόσος της πυέλου (ΦΝΠ): Πρόκειται για την κυριότερη αιτία υπογονιμότητας και στείρωσης παγκοσμίως και περιλαμβάνει μια ποικιλία λοιμώξεων που προκαλούνται από διάφορα μικρόβια και αφορούν τα όργανα του αναπαραγωγικού συστήματος, τη σκωληκοειδή απόφυση καθώς και το τμήμα του εντέρου που βρίσκεται στην πυελική χώρα.

Συνήθως προβλήματα γονιμότητας προκύπτουν όταν η λοίμωξη αφορά τις σάλπιγγες, οπότε μιλάμε για σαλπιγγίτιδα. Κύρια μικρόβια υπεύθυνα για πρόκληση σαλπιγγίτιδας είναι κατά κύριο λόγο τα χλαμύδια και ακολουθεί ο γονόκοκκος. Και οι δύο αυτοί παράγοντες μεταδίδονται με τη σεξουαλική επαφή.

Πιο σπάνια αίτια ΦΝΠ είναι η φυματίωση της πυέλου, οι αμβλώσεις στις οποίες δεν τηρούνται οι κανόνες αποστείρωσης και η ρήξη της σκωληκοειδούς απόφυσης.

  • Ηλικία: Είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες στη σύγχρονη ζωή, αφού μεγαλώνοντας η γυναίκα προοδευτικά χάνει τη γονιμότητα της, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 35 ετών (το ένα τρίτο των ζευγαριών στα οποία η γυναίκα είναι 35 ετών και άνω αντιμετωπίζει πρόβλημα τεκνοποίησης) και με κορύφωση την περίοδο της εμμηνόπαυσης.
  • Διαταραχές ωορρηξίας: Ο ενδοκρινικός άξονας που ελέγχει την ωορρηξία και τον έμμηνο κύκλο στη γυναίκα είναι αυτός του υποθαλάμου-υπόφυσης-ωοθηκών. Ακόμη και μικρές διαταράξεις στις ορμόνες που εμπλέκονται σε αυτό το σύστημα είναι αρκετές να εμποδίσουν την ωορρηξία.
  • Ενδομητρίωση: Στην κατάσταση αυτή που πρωτίστως χαρακτηρίζεται από σοβαρά συμπτώματα δυσμηνόρροιας, υπάρχει έκτοπος ενδομήτριος ιστός στις ωοθήκες, τις σάλπιγγες, την πύελο ακόμη και στο έντερο και σε άλλα απομακρυσμένα όργανα. Ο έκτοπος αυτός ιστός ακολουθεί τις φυσιολογικές αλλαγές του ενδομητρίου κατά τον έμμηνο κύκλο προκαλώντας με την αιμορραγία του πόνο κατά την περίοδο και δημιουργία ουλώδους ιστού στις σχετικές περιοχές. Αποτέλεσμα είναι να εμποδίζεται η ωορρηξία ή η δίοδος του ωαρίου από τις σάλπιγγές ή ακόμη και η εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα.
  • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών: Στο σύνδρομο αυτό οι γυναίκες έχουν αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων από τις ωοθήκες που έχει σαν αποτέλεσμα τη μη ωρίμανση των ωοθυλακίων και άρα την αναστολή της ωορρηξίας. Οι γυναίκες αυτές εξαιτίας της υπερανδρογοναιμίας συνήθως έχουν αραιομηνόρροια ή αμηνόρροια και συμπτώματα παχυσαρκίας, υπερτρίχωσης και ακμής, αλλά όχι πάντα και όχι στον ίδιο βαθμό.
  • Διαταραχές ωχρινικής φάσης του κύκλου: Εδώ έχουμε ελαττωμένη παραγωγή προγεστερόνης από το ωχρό σωμάτιο που έχει ως αποτέλεσμα την ανεπαρκή προετοιμασία του ενδομητρίου για την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου και άρα την πρώιμη αποβολή του. Υπενθυμίζουμε ότι ωχρό σωμάτιο καλείται το ρηχθέν ωοθυλάκιο μετά την απελευθέρωση του ωαρίου στη φάση της ωορρηξίας.
  • Καλοήθη ινομυώματα της μήτρας: Είναι πολύ συχνά στις γυναίκες μεταξύ 30 και 40 ετών και μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα γονιμότητας με μηχανικό τρόπο εμποδίζοντας τη δίοδο του ωαρίου ή την εμφύτευση του.
  • Χειρουργικές παθήσεις: Χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιά ή στη πύελο μπορεί να οδηγήσουν στο σχηματισμό ινώδους ιστού (επονομαζόμενες συμφύσεις) γύρω από τις ωοθήκες και τις σάλπιγγες και παρεμποδίζοντας την κίνηση αυτών να προκαλέσουν στείρωση.
  • Επανειλημμένες αμβλώσεις: Μπορεί να προκύψει ανεπάρκεια του τραχήλου και ως αποτέλεσμα υποτροπιάζουσες αποβολές. Επιπλέον η δημιουργία ουλώδους ιστού σε μεγάλη έκταση στο εσωτερικό της μήτρας περιορίζει τη λειτουργική επιφάνεια της μήτρας και παρεμποδίζει την εγκυμοσύνη.
  • Aλλα αίτια: Εδώ ανήκουν οι θυρεοειδοπάθειες, ο ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης, η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, η επιληψία, διάφορες νεφροπάθειες, φάρμακα, κ.α.

Στον άνδρα συνήθως τι φταίει;

Υπολογίζεται ότι το 7,5-10% των ανδρών στην αναπαραγωγική ηλικία αντιμετωπίζουν πρόβλημα στειρότητας και τις περισσότερες φορές το αγνοούν. Μάλιστα πολλοί άνδρες πιστεύοντας ότι η στειρότητα είναι ταυτόσημη της ανικανότητας θεωρούν αδύνατο να τους συμβαίνει κάτι τέτοιο εφόσον είναι καθόλα 'λειτουργικοί'. Τονίζουμε εδώ ότι η καλή σεξουαλική λειτουργία δεν εξασφαλίζει και τη γονιμότητα. Παρακάτω αναφέρουμε τις πιο κοινές αιτίες υπογονιμότητας και στείρωσης στον άνδρα:

  • Κιρσοκήλη: Πρόκειται για τη συχνότερη αιτία ανδρικής στειρότητας και εκδηλώνεται συνήθως σαν μια ανώδυνη διόγκωση άνωθεν του όρχι κατά μήκος της πορείας της σπερματικής φλέβας μέσα στο σπερματικό πόρο. Πρόκειται ουσιαστικά για τη κιρσώδη διάταση της σπερματικής φλέβας της οποίας οι βαλβίδες ανεπαρκούν. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων εντοπίζεται αριστερά. Υπάρχουν πολλές θεωρίες για την ερμηνεία της στείρωσης που προκαλεί η κιρσοκήλη με επικρατέστερη αυτήν της αύξησης της θερμοκρασίας στην περιοχή του όρχι.
  • Διάφορες λοιμώξεις του ανδρικού γεννητικού σωλήνα: Είτε οξείες όπως η ορχίτιδα στο πλαίσιο παρωτίτιδας είτε χρόνιες όπως η φυματίωση του ουρογεννητικού και η προστατίτιδα. Πολύ σημαντικός παράγοντας είναι εξάλλου και τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα που προκαλούν επιδιδυμίτιδα.
  • Τραυματισμός: Κάθε είδους τραυματισμός στην περιοχή των γεννητικών οργάνων μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές γονιμότητας.
  • Κρυψορχία: Πρόκειται για συγγενή διαταραχή στην οποία ο ένας συνήθως όρχις δεν έχει καταλάβει τη θέση του μέσα στο όσχεο και έχει παραμείνει ψηλά στην κοιλιά. Συνήθως η κατάσταση αυτή ανακαλύπτεται έγκαιρα στο νεογνό και εφόσον δεν κατέλθει ο όρχις από μόνος του, αποκαθίσταται χειρουργικά. Αν όμως καθυστερήσει η διάγνωση και η αποκατάσταση τότε ο όρχις καταστρέφεται λειτουργικά.
  • Ενδοκρινικά νοσήματα: Είναι ευνόητο ότι οποιαδήποτε διαταραχή στο ορμονικό σύστημα που ρυθμίζει τη σπερματογένεση και τη γενετήσια λειτουργία μπορεί να βλάψει τη γονιμότητα. Αλλά και άλλα ενδοκρινικά νοσήματα όπως οι θυρεοειδοπάθειες και ο διαβήτης μπορούν να επιφέρουν υπογονιμότητα ή στειρότητα.
  • Συστηματικά νοσήματα: Τα χρόνια νοσήματα των νεφρών και του ήπατος είναι πιθανό να διαταράξουν τη σπερματογένεση.
  • Φάρμακα διαφόρων κατηγοριών:Μέσω πρόκλησης διαταραχών στη σπερματογένεση αλλά και μέσω εμπλοκής στη σεξουαλική λειτουργία.
  • Σεξουαλικές δυσλειτουργίες και διαταραχές εκσπερμάτισης: Εδώ βέβαια ο λόγος είναι προφανής.

Και μετά τί;

Καταρχήν ψυχραιμία! Δεν είστε ούτε το πρώτο ούτε το τελευταίο ζευγάρι με πρόβλημα τεκνοποίησης. Η επιστήμη σήμερα κάνει πραγματικά θαύματα και χαρίζει το όνειρο ενός παιδιού σε πλήθος ζευγάρια.

Το πρώτο βήμα είναι η επίσκεψη στο σχετικό ιατρό. Συνήθως αυτός είναι ο γυναικολόγος αν και το σωστό είναι να ξεκινά η εξέταση από τον άνδρα και τον ουρολόγο. Ο λόγος είναι ο εξής απλός: στον άνδρα η απλή εξέταση του σπέρματος (σπερμοδιάγραμμα) είναι αρκετή για να δείξει αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, π.χ. αζωοσπερμία ή ολιγοσπερμία, αντίθετα στη γυναίκα η διαδικασία διαρκεί περισσότερο και περιλαμβάνει πλήθος εξετάσεων, από εξετάσεις αίματος, και υπερηχογράφημα μέχρι υστεροσαλπιγγογραφία και λαπαροσκόπηση.

Από τη στιγμή που θα αναγνωριστεί η αιτία του προβλήματος υπάρχει στις περισσότερες περιπτώσεις και η αντίστοιχη λύση. Βέβαια πολλές φορές όπως είπαμε δεν είναι δυνατό να βρεθεί κάποιος αιτιολογικός παράγοντας και η κατάσταση χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής. Ακόμη και τότε όμως με τις μεθόδους υποβοηθούμενης και τεχνητής γονιμοποίησης οι πιθανότητες απόκτησης παιδιού είναι πολύ μεγάλες.

Στο προσεχές μέλλον θα ασχοληθούμε σε αναλυτικό άρθρο με τη διαγνωστική προσπέλαση της στειρότητας καθώς και με τις διαθέσιμες μεθόδους αντιμετώπισης του προβλήματος.

Διαβάστε επίσης
Σχετικοί Δικτυακοί Τόποι
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Διατροφής προτείνει
Ιατρικό αλφάβητο
Λεξικό ιατρικών όρων για εύκολη ανάγνωση των ιατρικών θεμάτων

In Health Επικοινωνία: Πείτε μας τη γνώμη σας
©2018 Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε.