24/1/2018 Forum | Chat | Ημερολόγιο | in mail | E-cards
Ειδήσεις
Αλλες Πηγές
Ελληνικό Διαδίκτυο
Αρθρο της Εβδομάδας 26/3/2006 11:36
Αντισύλληψη: Η ενημέρωση προλαμβάνει
Θέμης Γύπαρης, Δημοσιογράφος

Δυστυχώς κάθε χρόνο, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης (30 Μαρτίου), αναφερόμαστε είτε στην περιορισμένη χρήση αντισυλληπτικών μεθόδων στην Ελλάδα, είτε στη λανθασμένη αντίληψη ότι η άμβλωση είναι μέθοδος οικογενειακού προγραμματισμού. 'Στην Ελλάδα έχουμε περίπου 100.000 γεννήσεις το χρόνο και υπερδιπλάσιο αριθμό αμβλώσεων', όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο μαιευτήρας-γυναικολόγος Απόστολος Σταύρου στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Ηealth.in.gr.

Health.in.gr: Ποιες μορφές αντισύλληψης είναι διαθέσιμες αυτή τη στιγμή; Ποιες θα προτείνατε σε ένα νέο ζευγάρι και ποιες σε ένα μεγαλύτερο;

Απόστολος Σταύρου: Οι αντισυλληπτικές μέθοδοι χωρίζονται στις φυσικές, τις μεθόδους φραγμού, τις ορμονικές, τα ενδομήτρια σπειράματα και την απολίνωση των σαλπίγγων για τις γυναίκες ή του σπερματικού πόρου για τους άνδρες.

Οι φυσικές μέθοδοι βασίζονται στην αναγνώριση των 'επικίνδυνων ημερών', δηλ. της ωορρηξίας και την αποχή ή τη διακεκομμένη συνουσία κατά το διάστημα αυτό. Η ανίχνευση της ωορρηξίας γίνεται είτε με τη θερμομέτρηση, είτε με τη μελέτη της τραχηλικής βλέννας, είτε με σύγχρονα ειδικά τεστ ούρων. Σε κάθε περίπτωση η μεθοδολογία είναι αρκετά περίπλοκη και οι φυσικές μέθοδοι, έχοντας υψηλά ποσοστά αποτυχίας, δεν συνιστώνται παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.

Οι μέθοδοι φραγμού αφορούν στο γνωστό, αντρικό προφυλακτικό και τα λιγότερο γνωστά γυναικεία προφυλακτικά και ενδοκολπικά διαφράγματα. Το ανδρικό προφυλακτικό, όταν χρησιμοποιείται σωστά, είναι μια πολύ ασφαλής μέθοδος αντισύλληψης ενώ παράλληλα εξασφαλίζει προφύλαξη από τα διάφορα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Ενδείκνυται γι' αυτούς που δεν έχουν μόνιμο ερωτικό σύντροφο, σε συνδυασμό ή όχι με τη λήψη αντισυλληπτικού χαπιού. Οι άλλες μέθοδοι φραγμού έχουν ελάχιστη χρήση στη χώρα μας.

Οι ορμονικές μέθοδοι αφορούν κυρίως το αντισυλληπτικό χάπι. Στην Ελλάδα κυκλοφορούν χάπια που περιέχουν δύο ουσίες: οιστρογόνο και προγεστερινοειδές. Δρουν μιμούμενα το φυσιολογικό κύκλο, με αποτέλεσμα την αποφυγή της ωορρηξίας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι 'αποκοιμίζουν' τις ωοθήκες. Είναι ευρύτατα διαδεδομένα, με αποτελεσματικότητα που αγγίζει το 100% και απευθύνονται σε νεαρές γυναίκες με σταθερές σχέσεις, που επιθυμούν να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους μετά τη διακοπή της μεθόδου.

Τα ενδομήτρια σπειράματα (σπιράλ) δρουν δημιουργώντας αρνητικό περιβάλλον για εμφύτευση μέσα στη μήτρα και ενδείκνυνται κυρίως για γυναίκες που έχουν συμπληρώσει την οικογένειά τους λόγω του μικρού αλλά υπαρκτού κινδύνου για ενδομήτρια λοίμωξη. Η αποτελεσματικότητα της μεθόδου είναι πολύ υψηλή. Κάποια σύγχρονα σπιράλ απελευθερώνουν μικρές ποσότητες προγεστερινοειδούς και χρησιμοποιούνται και για αντιμετώπιση λειτουργικών αιμορραγιών (μηνορραγίες).

Τέλος υφίστανται δυο χειρουργικές μέθοδοι πού είναι αρκετά διαδεδομένες στο εξωτερικό αλλά όχι στη χώρα μας: Η απολίνωση (περίδεση) σαλπίγγων για τις γυναίκες και η απολίνωση του σπερματικού πόρου για τους άνδρες. Πρόκειται για μικρές χειρουργικές επεμβάσεις, το αποτέλεσμα των οποίων είναι μόνιμο και μη αναστρέψιμο και γι 'αυτό αφορά άτομα που έχουν συμπληρώσει την οικογένειά τους.

Health.in.gr: Πόσο ενημερωμένους θεωρείτε τους Έλληνες, ιδίως τους νέους, για το ζήτημα της αντισύλληψης; Πιστεύετε πώς κάνουν χρήση των διαθέσιμων μεθόδων και σε ποιο βαθμό;

Α. Σταύρου: Οι νέοι σήμερα είναι αρκετά πιο ενημερωμένοι από παλιά. Όμως πρέπει να γίνουν πάρα πολλά βήματα ακόμη. Υπάρχουν πολλοί μύθοι γύρω από την αντισύλληψη που πρέπει να διαλυθούν. Για παράδειγμα υπάρχει ένας τεράστιος φόβος για το χάπι. Στη χώρα μας μόνο το 2,5 - 3% των γυναικών χρησιμοποιούν το αντισυλληπτικό χάπι, όταν ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι 24% και σε κάποιες χώρες όπως την Ολλανδία, αγγίζει το 45%.

Health.in.gr: Ποια είναι η έννοια του οικογενειακού προγραμματισμού και πόσο σημαντική θεωρείται στις μέρες μας;

Α. Σταύρου: Στην Ελλάδα έχουμε περίπου 100.000 γεννήσεις το χρόνο και υπερδιπλάσιο αριθμό αμβλώσεων. Πέραν του ηθικού ζήτηματος, για πολλές από αυτές τις γυναίκες η άμβλωση θα αποτελέσει αιτία στειρότητας. Το γεγονός αυτό από μόνο του φανερώνει τη σπουδαιότητα του οικογενειακού προγραμματισμού.

Είναι κάτι που μας αφορά όλους: γιατρούς, μέσα μαζικής ενημέρωσης, αρμόδιους φορείς και συλλόγους, κράτος. Η ενημέρωση θα πρέπει να είναι συστηματική και να ξεκινά από το σχολείο. Στο όνομα κανενός ταμπού δεν πρέπει να παίζουμε με τη σωματική και ψυχική υγεία των νέων. Στο εξωτερικό υπάρχουν έδρες οικογενειακού προγραμματισμού σε πανεπιστήμια.

Health.in.gr: Ποιες οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες στην υγεία μιας γυναίκας που αποφασίζει να διακόψει μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη;

Α. Σταύρου: Οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ σημαντικές τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία της γυναίκας. Ελλοχεύει ο κίνδυνος μιας αιμορραγίας κατά την επέμβαση ή μιας διάτρησης της μήτρας καθώς και μιας βαριάς λοίμωξης, που μπορεί να οδηγήσει σε στειρότητα.
Η διακοπή της εγκυμοσύνης μπορεί να αποτελέσει αίτιο ανεπάρκειας τραχήλου, ενδομητρικών συμφύσεων ή και προδρομικού πλακούντα σε επόμενη κύηση.

Δεν πρέπει να παραγνωρίζονται και οι συνέπειες στην ψυχική υγεία, καθώς έρευνες έδειξαν ότι είναι σημαντικές και συχνά μακράς διάρκειας: αίσθημα ενοχής, απογοήτευση, διαταραχή των ισορροπιών μέσα στη σχέση, ανησυχία και φόβος για το μέλλον και κατάθλιψη είναι μερικές από αυτές.

Health.in.gr: Ποιες μέθοδοι αντισύλληψης είναι περισσότερο διαδεδομένες στη χώρα μας και ποιες στο εξωτερικό;

Α. Σταύρου: Στη χώρα μας αν εξαιρέσουμε τη διακεκομμένη συνουσία, που έχει πολύ υψηλά ποσοστά αποτυχίας, η πιο διαδεδομένη μέθοδος είναι το ανδρικό προφυλακτικό. Ακολουθούν με μικρό ποσοστό χρηστών το ενδομήτριο σπείραμα και το χάπι.

Στο εξωτερικό η χρήση των δύο τελευταίων μεθόδων είναι πολύ πιο διαδεδομένη. Επιπλέον κυκλοφορούν αντισυλληπτικά δισκία που περιέχουν μόνο προγεστερινοειδές (mini pill) καθώς και ενέσιμα αντισυλληπτικά, τα οποία λόγω των διαταραχών του κύκλου που προκαλούν δε έτυχαν αποδοχής στη χώρα μας.

Πρόσφατα κυκλοφόρησαν αντισυλληπτικά με μορφή κολπικού δακτυλίου που εφαρμόζεται μια φορά το μήνα, καθώς και με τη μορφή αυτοκόλλητων ταινιών που απελευθερώνουν ορμόνες διαδερμικά.

Health.in.gr: Πολλές μέθοδοι αντισύλληψης, ιδίως οι νεότερες, έχουν κατηγορηθεί για πρόκληση οργανικών προβλημάτων στις γυναίκες. Πολλές γυναίκες, μάλιστα, φοβούνται πως ειδικά τα αντισυλληπτικά χάπια βλάπτουν τη γονιμότητά τους. Πόσα από αυτά είναι αλήθεια και πόσα είναι υπερβολικά;

Α. Σταύρου: Όπως προαναφέρθηκε, υπάρχουν πολλοί μύθοι σχετικά με την ορμονική αντισύλληψη που προκαλούν δισταγμούς για τη χρησιμοποίησή της. Τα σύγχρονα αντισυλληπτικά χάπια περιέχουν τη μικρότερη δυνατή ποσότητα ορμονών, περιορίζοντας σημαντικά τις παρενέργειές τους. Οι γυναίκες ανησυχούν για αύξηση βάρους ή για την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου. Η αλήθεια είναι ότι η αύξηση βάρους που προκαλείται είναι ανεπαίσθητη (0,5 -1 κιλό) και παροδική.

Μεγάλες έρευνες έδειξαν ότι το 'χάπι' δρα προστατευτικά σε ό,τι αφορά τον κίνδυνο για καρκίνο του ενδομητρίου και των ωοθηκών, ελαττώνοντάς τον κατά 40 - 50%. Οι ίδιες έρευνες έδειξαν ότι αν το χάπι αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο μαστού, η αύξηση αυτή είναι ελάχιστη.

Επιπλέον το χάπι μπορεί να βοηθήσει σε καταστάσεις όπως οι πόνοι περιόδου (δυσμηνόρροια),οι ανωμαλίες του κύκλου (μηνορραγίες), η ακμή και η υπερτρίχωση. Η γυναίκα μπορεί ακόμη και να ρυθμίσει το χρόνο που θα έχει περίοδο, αποφεύγοντας για παράδειγμα το διάστημα των διακοπών.

Η γονιμότητα των χρηστών του χαπιού επιστρέφει αμέσως μετά τη διακοπή του. Αντιθέτως, μια διακοπή ανεπιθύμητης κύησης μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες.

Υπάρχουν, βεβαίως, και ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χρήση τους. Αυξάνεται ο κίνδυνος για θρόμβωση σε γυναίκες με σχετικό ιστορικό ή με παχυσαρκία, σε καπνίστριες άνω των 35 ετών, σε πάσχουσες από κάποιου τύπου ημικρανίες και σε άτομα με διαταραχές του πηκτικού μηχανισμού. Επίσης αντενδείκνυται σε πάσχουσες από ασθένειες όπως πορφυρία, ηπατοπάθειες κ.ά.

Σε κάθε περίπτωση ο ιατρός είναι εκείνος που θα αποφασίσει αν το αντισυλληπτικό χάπι είναι η κατάλληλη μέθοδος για μια συγκεκριμένη γυναίκα. Εάν δεν υπάρχει συγκεκριμένη αντένδειξη, τα οφέλη είναι πολύ περισσότερα από τους κινδύνους.

Health.in.gr: Πρόσφατα κυκλοφόρησε στην αγορά μια μορφή αντισυλληπτικού χαπιού που περιορίζει την εμφάνιση του καταμήνιου κύκλου στις 4 φορές το χρόνο. Πόσο ασφαλής είναι η χρήση του και σε πιο βαθμό συνιστάται από τους ειδικούς;

Α. Σταύρου: Σχετική εμπειρία υπάρχει από τη χρήση του στο εξωτερικό. Η αποτελεσματικότητά του και η ασφάλειά του είναι ανάλογη με αυτή του απλού χαπιού, καθώς αποτελείται από τις ίδιες ορμόνες. Συνιστάται κυρίως σε ασθενείς με έντονη συμπτωματολογία (κεφαλαλγίες κ.ά.) στη διάρκεια της περιόδου, με μικροαιμορραγίες ενώ λαμβάνουν απλά αντισυλληπτικά, σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιεπιληπτικά, σε ασθενείς με ενδομητρίωση και σε γυναίκες που δεν επιθυμούν να έχουν περίοδο κάθε μήνα.

Health.in.gr: Το 'χάπι της επόμενης ημέρας' θεωρείται μέθοδος αντισύλληψης; Αν ναι πόσο αποτελεσματικό είναι και με ποιο τρόπο χρησιμοποιείται;

Α. Σταύρου: Το χάπι αυτό θεωρείται επείγουσα αντισύλληψη. Θα πρέπει να λαμβάνεται όταν είτε δε χρησιμοποιείται κάποια αντισυλληπτική μέθοδος, είτε η χρησιμοποιούμενη μέθοδος δεν έγινε σωστά (σπασμένο προφυλακτικό, παράληψη χαπιών κ.ά.). Η λήψη του πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο σύντομα και οπωσδήποτε μέσα σε 72 ώρες από τη σεξουαλική επαφή. Ακολουθεί δεύτερη δόση σε 12 ώρες.

Η αποτελεσματικότητά του είναι υψηλή αλλά εξαρτάται από το πόσο έγκαιρα έγινε η λήψη του. Ως επείγουσα αντισύλληψη πρέπει να χρησιμοποιείται σε έκτακτες περιπτώσεις και όχι ως μέθοδος ρουτίνας λόγω παρενεργειών, κυρίως από το γαστρεντερικό σύστημα, αλλά και διαταραχών του κύκλου που προκαλεί.

Health.in.gr: Σε ποια φάση ανάπτυξης βρίσκεται το ανδρικό αντισυλληπτικό χάπι;

Α. Σταύρου: Πολλά έχουν γραφτεί για το χάπι αυτό. Μελετούνται διάφορα σκευάσματα που βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο. Υπάρχει, πάντως, αρκετή αισιοδοξία.

Health.in.gr: Με ποιους τρόπους κρίνετε πως μπορεί να ευαισθητοποιηθεί περισσότερο το κοινό όσον αφορά την αντισύλληψη; Ποιος ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας ως προς αυτό το ζήτημα;

Α. Σταύρου: Ο τρόπος είναι ένας: Ενημέρωση. Έχουν γίνει βήματα με την ίδρυση εταιρείας οικογενειακού προγραμματισμού και τη διοργάνωση ημερίδων, συνεδρίων και διαλέξεων από τις πανεπιστημιακές κλινικές. Θα πρέπει να γίνουν και άλλα πολλά.

Η ενημέρωση θα πρέπει να αρχίζει από το σχολείο και να επεκτείνεται παντού: στους χώρους μόρφωσης, εργασίας και διασκέδασης. Μείζονος σημασίας είναι και η ενημέρωση για ένα άλλο μεγάλο θέμα, όπως τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Οι επαγγελματίες υγείας έχουν τον πιο υπεύθυνο ρόλο στην ενημέρωση. Γι' αυτό πρώτα απ' όλα θα πρέπει να είναι οι ίδιοι καλοί γνώστες του αντικειμένου και ακολούθως να αφιερώνουν πολύ χρόνο για την ενημέρωση της γυναίκας ή του ζευγαριού για την καταλληλότερη μέθοδο.

Η αντισύλληψη δεν είναι δευτερεύον ζήτημα. Στη σύγχρονη εποχή είναι πρωτεύον, διότι αφορά τη σωματική και ψυχική υγεία νέων ανθρώπων που απαιτούν σύγχρονη και αναλυτική πληροφόρηση.

Διαβάστε επίσης
Σχετικοί Δικτυακοί Τόποι
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Διατροφής προτείνει
Ιατρικό αλφάβητο
Λεξικό ιατρικών όρων για εύκολη ανάγνωση των ιατρικών θεμάτων

In Health Επικοινωνία: Πείτε μας τη γνώμη σας
©2018 Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε.