19/1/2018 Forum | Chat | Ημερολόγιο | in mail | E-cards
Ειδήσεις
Αλλες Πηγές
Ελληνικό Διαδίκτυο
Αρθρο της Εβδομάδας 18/10/2002 11:40
Η οστεοπόρωση μας αφορά όλους
Μαίρη Μπιμπή, Δημοσιογράφος
Η οστεοπόρωση έχει χαρακτηριστεί ως "σιωπηλή πάθηση", καθώς προχωρά σταδιακά χωρίς εμφανή συμπτωματολογία. Ωστόσο παραμένει ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας. Με αφορμή το φετινό εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας κατά της Οστεοπόρωσης στις 20 Οκτωβρίου, το Health.in.gr σάς παρουσιάζει τα βασικά χαρακτηριστικά της πάθησης, καθώς και τα προληπτικά μέτρα που όλοι θα πρέπει να λαμβάνουμε.

Τι είναι η οστεοπόρωση

Είναι μια πολύπλοκη πάθηση που κάνει τα οστά πιο λεπτά και εύθρυπτα, πορώδη και πιο επιρρεπή στα κατάγματα. Υπάρχουν δύο κατηγορίες οστεοπόρωσης, η φλοιώδης οστική απώλεια, η οποία χαρακτηρίζεται από σκελετική αποδυνάμωση και τελικά οδηγεί σε κατάγματα των μακρών οστών, και η απώλεια οστικών κυττάρων, η οποία έχει ως αποτέλεσμα κατάγματα από καταπόνηση ή συμπίεση των σπονδύλων.

Πώς εκδηλώνεται

Συνήθως το πρώτο εμφανές σύμπτωμα είναι ένα οστικό κάταγμα. Αλλα εμφανή συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν την απώλεια ύψους και την κύφωση που επέρχονται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Η οστεοπόρωση μπορεί να προκαλέσει και άλλες αλλαγές που περνούν απαρατήρητες, οι οποίες όμως μπορούν να εντοπιστούν με τις κατάλληλες διαγνωστικές δοκιμασίες.

Ομάδες υψηλού κινδύνου

Ατομα που κινδυνεύουν να νοσήσουν από οστεοπόρωση και ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου είναι:

- γενικά άνδρες και γυναίκες άνω των 65 ετών

- οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και ειδικότερα αυτές στις οποίες η εμμηνόπαυση συνέβη πριν από την ηλικία των 45 ετών

- άνδρες και γυναίκες που έχουν ορμονικές διαταραχές

- άτομα τα οποία κάνουν συστηματική μακροχρόνια λήψη συγκεκριμένων κατηγοριών φαρμακευτικών σκευασμάτων, όπως στεροειδή, αντικαταθλιπτικά, θυρεοειδικές ορμόνες ή βιταμίνη Α

- άτομα των οποίων η δίαιτα είναι φτωχή σε ασβέστιο

- άτομα που κάνουν καθιστική ζωή

- οι χρόνιοι καπνιστές ή όσοι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοολούχων ποτών

- άτομα των οποίων συγγενικό πρόσωπο έχει ήδη οστεοπόρωση

- ασθενείς που αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα, όπως ο διαβήτης, η κυστική ίνωση, σύνδρομα δυσαπορρόφησης της τροφής, ορισμένες γενετικές ανωμαλίες, νεφρικά νοσήματα, βουλιμία, ανορεξία και ενδοκρινολογικές διαταραχές

- άτομα τα οποία έχουν μικρό σωματικό βάρος και μικρό ανάστημα ανεξαρτήτως ηλικίας και τέλος

- γενικά όλοι οι εκπρόσωποι της καυκάσιας και ασιατικής φυλής (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η οστεοπόρωση δεν αφορά και τις υπόλοιπες φυλές).

Η οστεοπόρωση δεν αφορά μόνο στις ηλικιωμένες γυναίκες

Η οστεοπόρωση έχει συνδεθεί κυρίως με τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, ενώ αφορά τόσο στους άνδρες όλων των ηλικιακών ομάδων όσο και στις νεαρές γυναίκες. Η έρευνα για την ανδρική οστεοπόρωση είναι ακόμη σε πρώιμα στάδια και έτσι δεν μπορούμε με σιγουριά να εξηγήσουμε τους λόγους ύπαρξής της. Ωστόσο οι περισσότερες περιπτώσεις ανδρικής οστεοπόρωσης πιστεύεται ότι είναι απόρροια ασθενειών ή θεραπευτικών αγωγών, υπάρχουν όμως και άλλες περιπτώσεις των οποίων η αιτιολογία παραμένει ακόμα άγνωστη.

Η κύρια αιτία είναι η χορήγηση κορτικοστεροειδών διά της στοματικής οδού. Αλλες καταστάσεις που προδιαθέτουν στην οστεοπόρωση είναι ο υπογοναδισμός (ανεπαρκής έκκριση των γεννητικών ορμονών), ο αλκοολισμός και το σύνδρομο Cushing. Τέλος, τα άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνων αντιμετωπίζουν αυξημένες πιθανότητες να νοσήσουν.

Δεν πρέπει να παραβλέψουμε και τις περιπτώσεις οστεοπόρωσης σε γυναίκες κάτω των 45 ετών, ως απόρροια μη ισορροπημένης διατροφής κατά την κρίσιμη για την ανάπτυξη των οστών παιδική και εφηβική ηλικία, καθώς και της καθιστικής ζωής κατά τα πρώτα χρόνια της ενήλικου ζωής.

Πρόληψη

Η πρόληψη πάντα είναι καλύτερη από τη θεραπεία. Τα οστά αναπτύσσονται κυρίως κατά την εφηβεία και τελικά φτάνουν στη μέγιστη οστική μάζα μετά την ηλικία των 30 ετών. Καθ' όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου ανάπτυξης του ανθρώπινου σκελετού όλοι έχουμε τη δυνατότητα και την ευκαιρία να κάνουμε τα οστά μας όσο πιο γερά γίνεται, καταναλώνοντας τροφές από όλες τις διατροφικές ομάδες και ακολουθώντας ένα καθημερινό πρόγραμμα εκγύμνασης.

Διατροφή

Αν είστε άνω των 35 ετών, μπορείτε να προστατεύσετε την υγεία σας λαμβάνοντας ικανοποιητικές ποσότητες ασβεστίου. Είναι ένα χημικό στοιχείο το οποίο "αφθονεί" στο ανθρώπινο σώμα και ανιχνεύεται κυρίως στα οστά (99%) και τα δόντια. Από επιστημονικές έρευνες έχει αποδειχθεί ότι η έλλειψη ασβεστίου είναι μια εκ των βασικών αιτίων της οστεοπόρωσης.

Η συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα ασβεστίου για τους ενηλίκους είναι 800mg ημερησίως, για τις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες 1.500mg ημερησίως και για τα άτομα της τρίτης ηλικίας 1.200mg ημερησίως.

Πλούσιες πηγές ασβεστίου είναι το γάλα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα γενικότερα, το αβγό, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, το μπρόκολο, τα όσπρια, τα σιτηρά και οι ξηροί καρποί. Εξίσου ευεργετική επίδραση για την υγεία έχουν και τα συμπληρώματα ασβεστίου που χορηγούνται σε διάφορες καταστάσεις όπως η δυσανεξία στη λακτόζη.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι η αυξημένη λήψη ασβεστίου δεν είναι ικανή να σας προστατεύσει, καθώς η έλλειψη και άλλων στοιχείων από τον οργανισμό συντελεί τελικά στην εκδήλωση της οστεοπόρωσης.

Ωστόσο το ασβέστιο όταν χορηγείται μόνο του προκαλεί προβλήματα στην απορρόφηση άλλων στοιχείων από τον οργανισμό, όπως ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος και το μαγνήσιο. Η αναλογία μαγνησίου-ασβεστίου είναι συνήθως στα σκευάσματα αυτά 1:2.

Παράγοντες που συντελούν στην ταχεία απώλεια ασβεστίου είναι η καθημερινή κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων καφεΐνης, αλκοόλ και αλατιού, τα οποία προκαλούν αυξημένη απέκκριση ασβεστίου και γενικά συνδέονται με αυξημένες πιθανότητες οστεοπόρωσης.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε και τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο. Ο φώσφορος εκτοπίζει το ασβέστιο από τα οστά. Οι ζωικές πρωτεΐνες και τα αναψυκτικά περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις φωσφόρου και θα πρέπει να αποφεύγονται ή να καταναλώνονται με μέτρο.

Εκτός του ασβεστίου, το μαγνήσιο επίσης εντοπίζεται κυρίως στα οστά (50%). Συμμετέχει στη διαδικασία μεταβολισμού του ασβεστίου και της σύνθεσης της βιταμίνης D και γενικά στο σχηματισμό των οστών. Η ημερήσια λήψη 800 έως 1.000mg μαγνησίου θεωρείται γενικά ασφαλής και αποτελεσματική στην πρόληψη της οστεοπόρωσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η δόση δεν μπορεί να διαφοροποιηθεί κατά περίπτωση.

Η βιταμίνη D παίζει καθοριστικό ρόλο στην απορρόφηση του ασβεστίου. Η ανεπαρκής έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και η φτωχή διατροφή σε βούτυρο, λιπαρά ψάρια και γάλα μπορεί να συντελέσουν στην εκδήλωση της οστεοπόρωσης. Σε άτομα ωστόσο που ζουν σε περιοχές με μικρά διαστήματα ηλιοφάνειας συνήθως συνταγογραφούνται διατροφικά συμπληρώματα. Η ημερήσια λήψη 200 έως 400 IU βιταμίνης D κρίνεται ικανοποιητική.

Γυμναστική

Η σωματική άσκηση σε καθημερινή βάση μπορεί να συμβάλλει στην ενδυνάμωση των οστών, αρκεί να γίνεται συστηματικά και πάντα υπό την καθοδήγηση ενός γυμναστή. Το βάδισμα, το τρέξιμο, η ποδηλασία, ένα πρόγραμμα μυϊκών διατάσεων αλλά και γενικά η αερόβια άσκηση μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα ωφέλιμα για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Φυσικά το καλύτερο είναι να μάθετε τα παιδιά σας να γυμνάζονται από την παιδική ηλικία και αν εσείς οι ίδιοι έχετε χρόνια να γυμναστείτε, καιρός είναι να ξεκινήσετε αμέσως.

Ανεξαρτήτως ηλικίας θα πρέπει στις καθημερινές σας δραστηριότητες να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Όταν γυμνάζεστε να φοράτε τα κατάλληλα υποδήματα και να χρησιμοποιείτε τα ειδικά στρώματα, ώστε να μειώνονται οι πιθανότητες τραυματισμών και πτώσεων. Αν είστε άνω των 65 ετών, επιλέξτε προγράμματα αερόβιας γυμναστικής στο νερό, ένα νέο τρόπο ενίσχυσης των οστών με γρήγορα αποτελέσματα.

Προληπτικός εργαστηριακός έλεγχος

Η σωστή διατροφή και η καλή φυσική κατάσταση μπορεί να θωρακίζουν τον οργανισμό από τον κίνδυνο της οστεοπόρωσης, ωστόσο αναγκαίο είναι όλοι να προνοούμε και να κάνουμε κάποιον προληπτικό εργαστηριακό έλεγχο προκειμένου να έχουμε σαφή εικόνα της κατάστασης της υγείας μας.

Το πρώτο βήμα για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης είναι η μέτρηση της οστικής πυκνότητας, καθώς αυτή αποτελεί τον καλύτερο δείκτη για την πρόληψη μελλοντικών καταγμάτων.

Σύμφωνα με τους ειδικούς η μέτρηση της οστικής πυκνότητας είναι απαραίτητη σε όλους τους ενηλίκους άνω των 65 ετών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα πρέπει να περιμένετε να φτάσετε σε αυτή την ηλικία. Η πρώτη εξέταση για τη μέτρησης της οστικής πυκνότητας είναι καλύτερα να γίνεται τουλάχιστον στις γυναίκες περίπου στην ηλικία των 35 ετών.

Γενικά η μέτρηση της οστικής πυκνότητας ενδείκνυται:

- στις γυναίκες με έλλειψη οιστρογόνων

- στα άτομα με ανωμαλίες της σπονδυλικής στήλης (οστεοπόρωση, οστεοπενία, κατάγματα της σπονδυλικής στήλης)

- στα άτομα που κάνουν μακροχρόνια θεραπεία με κορτικοστεροειδή

- στα άτομα με πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό και τέλος

- στα άτομα που άμεσα σκοπεύουν να υποβληθούν σε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης.

Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μπορεί να γίνει με διάφορες διαγνωστικές τεχνικές, οι οποίες γίνονται με τη χρήση ακτινών Χ ή και υπερήχων. Οι νεότερες τεχνικές που χρησιμοποιούν υπερήχους έχουν το πλεονέκτημα του χαμηλότερου κόστους και της μη ακτινοβόλησης του ασθενούς.

Θεραπεία

Η πρόοδος της ιατρικής επιστήμης προσφέρει πληθώρα θεραπευτικών σχημάτων για την αντιμετώπισης της οστεοπόρωσης ανάλογα με την περίπτωση του κάθε ασθενούς. Βασικός στόχος της αγωγής που συνήθως επιλέγεται από το θεράποντα ιατρό είναι η πρόληψη ή η μείωση της περαιτέρω απώλειας της οστικής πυκνότητας και η αύξηση της οστικής μάζας και τελικά η μείωση του κινδύνου των καταγμάτων.

Η απόφαση για την επιλογή του θεραπευτικού σχήματος γίνεται πάντα με τη σύμφωνη γνώμη του ασθενούς, ο οποίος έχει δώσει αναλυτική πληροφόρηση για τον ιατρικό του ιστορικό (αν είχε υποστεί κατάγματα στην παιδική ή εφηβική ηλικία και σε ποια σημεία, αν υπάρχει κληρονομικότητα σε χρόνια νοσήματα, μακροχρόνια χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων και γενικά οτιδήποτε μπορεί να βοηθήσει στην τελική απόφαση).

Τα κυριότερα θεραπευτικά σχήματα για την αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης είναι:

- Θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα: τα εν λόγω σκευάσματα έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν γενικά τον αριθμό των καταγμάτων στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες καθυστερώντας την απώλεια των οστικών κυττάρων. Επιπλέον προστατεύουν από τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον καρκίνο του παχέος εντέρου και τη νόσο Αλτσχάιμερ.

- Διφοσφωνικά: Τα δεύτερης γενιάς διφοσφωνικά είναι πιο ισχυρά και δεν αυξάνουν τη συγκέντρωση των αλάτων στα οστά. Τα διφοσφωνικά βελτιώνουν την οστική μάζα, ενώ τα αποτελέσματα της θεραπείας διαρκούν και ένα χρόνο μετά τη λήξη της. Η συνιστώμενη δοσολογία για την θεραπεία της οστεοπόρωσης είναι 10 mg ημερησίως.

- Σκευάσματα καλσιτονίνης: πρόκειται για ενέσιμα ή εισπνεόμενα διαλύματα που καθυστερούν οστική επαναρρόφηση αναστέλλοντας τη δραστηριότητα των οστεοκλαστών.

- Ραλοξιφένη: πρόκειται για τον πρώτο εκλεκτικό ρυθμιστή των υποδοχέων οιστρογόνων που συμβάλλει στην αύξηση της οστικής πυκνότητας και τη μείωση των συγκεντρώσεων των ολικών και των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών στον ορό του αίματος. Η θεραπευτική αυτή αγωγή επιλέγεται για τις περιπτώσεις των γυναικών που δεν μπορούν να υποβληθούν σε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης με οιστρογόνα. Οι παρενέργειες είναι ήπιας μορφής με συχνότερη τις εξάψεις.

Ιατρεία για την αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης

- ΚΑΤ, 010 6280.402, 6280.548

- Λαϊκό, 010 7771.101

- ΝΙΜΙΤΣ, 010 7288.001

- Σωτηρία, 010 7778.611

- Γ. Γεννηματάς, 010 7778.901, 7701.211

- Ιπποκράτειο Αθηνών, 010 7483.770

- Ευαγγελισμός, 010 7220.001

- Ερυθρός Σταυρός, 010 6910.512

- Ινστιτούτο Υγείας Παίδων, 010 7709.241

- Αμαλία Φλέμινγκ, 010 8030.303, 6131.841

- Μαιευτήριο "Λητω", 010 6902.000

- Μαιευτήριο "Ιασώ", 010 6184.000

- 3ο ΙΚΑ, 010 3302.965

- Γενικό Νίκαιας, 010 4252.850

- Τζάνειο, 010 4519.411

- Μεταξά, 010 4284.444

- Ασκληπιείο Βούλας, 010 8958.301

- ΑΧΕΠΑ, 0310 993111

- Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης, 0310 892000

- ΙΚΑ "Παναγία", 0310 451241

- 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, 0310 249300

- Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, 06510 99111, 99498, 99239

- Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, 0810 392111

- Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας, 0410 682720

- Νοσοκομείο Άργους, 07510 64290

- Νοσοκομείο Λιβαδειάς, 02610 20051

- Γενικό Νοσοκομείο Καρπενησίου, 02370 80680

- Γενικό Νοσοκομείο Κιλκίς, 03410 20400

- Γενικό Νοσοκομείο Νάουσας, 03320 22494, 59101, 59210

- Γενικό Νοσοκομείο Γιαννιτσών, 03820 56200, 56300

- Γενικό Νοσοκομείο Αιγίου, 06910 59410, 59408, 59317

- Γενικό Νοσοκομείο Χαλκίδας, 02210 21901, 21101
Διαβάστε επίσης
Σχετικοί Δικτυακοί Τόποι
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Διατροφής προτείνει
Ιατρικό αλφάβητο
Λεξικό ιατρικών όρων για εύκολη ανάγνωση των ιατρικών θεμάτων

In Health Επικοινωνία: Πείτε μας τη γνώμη σας
©2018 Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε.